Din Samimiyettir

Nasihat, Arap dilinin en kapsamlı, veciz ve özlü kelimelerinden biridir. Dil bilimciler, Arapçada nasihat ve felâh kelimeleri kadar dünya ve ahiret hayırlarını bünyesinde toplayan kelime olmadığını söylerler. Nasihatın dinimizde toplumun bütün kesimlerini kapsayacak biçimde önemli olduğunu gayet iyi bilen Efendimiz s.a.v. bunu şu sözleriyle ifade buyurmuşlardır:

“Din nasihattır.”

Allah Rasulü s.a.v. bu sözü üç defa tekrarladı. Denildi ki:
– Kimin için nasihat ey Allah’ın Rasulü?
Buyurdular ki:
– Allah için, Kitabı için, Rasulü için, müslümanların önderleri (yöneticileri, alimleri) için ve bütün müslümanlar için nasihattır. (Müslim, İman, 95; Ebu Davud, Edeb, 67; Tirmizî, Birr ve Sıla, 17, 18)

Bu, değeri çok yüksek ve İslâm’ın özünü oluşturan bir hadis-i şeriftir. “Cevâmiü’l-kelim” denilen, az sözle pek çok mana ifade edenlerden biridir. Alimler, nasihat hadisinin dinin dörtte birini oluşturduğunu söylemişler; İslâm’ı bünyesinde toplayan dört ana hadisten biri saymışlardır. İmam Nevevî rh.a. ise, aslında bu hadis-i şerifin tek başına İslâm’ın eksenini oluşturduğunu ve dinin bütün işlerinin nasihat kavramına dayandığını belirtir. Hac’da Arafat vakfesinin önemini belirten “Hac Arafat vakfesidir!” (İbn Mâce, Menâsik, 57; Tirmizî, Hac, 57) hadisi gibi, “Din nasihattır.” hadisi de, nasihatın dindeki büyük önemini vurgular.
Hadisin anlamı “Dinin direği ve dini ayakta tutan nasihattır” demektir. Buna göre nasihat, neredeyse din ile aynı manada kullanılmış gibi bir intiba vermektedir.

Nasihat, sözlükte öğüt vermek, iyi ve hayırlı işlere davet, kötü ve şer olan şeyleri yasaklamak, bir işi sadece Allah rızası için yapmak, yırtık olan elbiseyi dikmek, balı mumundan süzüp arındırmak gibi çok çeşitli ve muhtevalı manalar ifade eder.

Nasihatin önemi

Peygamberimiz s.a.v. sahabeden biat alırken nasihatkâr olma, yani müslümanlara karşı samimi, gönülden ve hayırlı davranma şartını da aramıştır. Nasihatı, kendisine biat eden müslümanlara, tıpkı namaz ve zekât gibi bir şart olarak ortaya koşmuş; biatta bunları aynı derecede değerlendirmiştir. Bu yüzden nasihat, hadis-i şerifte geçtiği gibi din olarak isimlendirilmiş ve önemine dikkat çekilmek için üç defa tekrar edilmiştir.

Ali Kaya’nın hazırladığı yazının devamı Semerkand Dergisi Mayıs 2017 sayısında.